Buzlu Kova Meydan Okuması – Ice Bucket Challenge

Uuuvvv! Ne patırtı kopardılar. Sosyal medya, gazeteler, televizyon haberleri yıkılıyor. Katılanı da, katılmayanı da onun hakkında konuşuyor… Neymiş efendim? “Ice Bucket Challenge” ya da Türkçe’ye çevirilince kulağa biraz garip de gelse “Buzlu Kova Meydan Okuması“…

Ne olduğunu henüz duymamış olanlar için kısa bir özet vereyim… Belli bir hayır kurumuna bağış toplamak için kafadan aşağıya bir kova buzlu suyu dökerek dikkat çekme anlamında olan buzlu kova meydan okumasının ilk örneklerinin 2013’ün ortalarıyla 2014’ün başlarında ortaya çıktığı düşünülüyor. Buzlu suyu kafadan dökme işlemi videoya çekilerek sosyal medya aracılığıyla paylaşılıyor ve böylece meydan okuma viral bir şekilde yayılıyor. Buzlu su ile meydan okuma, daha önce kanser araştırmaları için bağış toplamak için yapılmış olsa da, ALS hastalığı için başlatılan kampanya daha çok dikkat çekiyor ve ünlülerin katılımıyla yaygınlaşıyor.

ALS Nedir?

“ALS (Motor Nöron Kaybı ya da Amyotrophic Lateral Sclerosis) ilk defa Fransız nöroloji (sinir hastalıkları) uzmanı Jean-Martin Charcot tarafından 1869 senesinde bulundu. Fakat tüm zamanların en sevilen beyzbol oyuncularından biri olan, Amerikalı Lou Gehrig 1939 senesinde bu hastalığa yakalanınca ulusal ve uluslararası anlamda duyuldu. Gehrig’in kariyerini sona erdiren bu hastalık, 2 sene sonra da yaşamını kaybetmesine neden oldu. ALS sürekli ilerleyen ve beyin ile omurgadaki sinirleri tahrip eden bir hastalıktır.  Bu süreçte, nöronlar ölürken, vücuttaki kasların kontrolü de ortadan kalkar.  İlerleyen aşamalarda hastalar tamamen felç olabilir. Sinirlerin sürekli tahrip olması ölümle sonuçlanmaktadır.”

ALS hastalarının ortalama yaşam süresi 39 yıldır. Hastalık teşhisinden sonra ancak %4’lük bir kesim 10 yıldan fazla yaşayabilmektedir. Dünya üzerinde az kişiyi etkileyen (100,000’de 2) nadir sinir hastalıklarından biri olup, kendi türündeki sinir hastalıkları arasında en çok görülenlerdendir. Bazı kaynaklarda Türkiye’de 6,000 – 8,000 arasında ALS hastası olduğu söyleniyor. En bilinen ALS hastalarından biri de dünyaca ünlü bilim adamı Stephen Hawking’dir.

Stephen Hawking
Stephen Hawking

Kim Başlattı?

Buzlu kova meydan okumasını ilk başlatan kişi bazı kaynaklarda Facebook’un sahibi Mark Zuckerberg olarak geçse de, bu doğru değil. Meydan okumayı asıl başlatan  kendisi de 2012’den beri ASL hastası olan Amerikalı Pete Frates. Frates, ailesi ve arkadaşlarının yardımıyla Temmuz 2014’ün ortalarında “Ice Bucket Challenge”ı başlatıyor. Çektiği video Facebook ve Twitter’da yayılıyor.  29 yaşındaki Frates, halen The ALS Derneği’nin Massachusetts şubesinde ASL hastalığına dikkat çekmek için faaliyetlerini sürdürüyor.

Neden Buzlu Su?

Buzlu suyu aniden kafadan aşağıya dökünce yaşanan şok etkisi, ALS hastalığındaki kasları felç eden duruma çok benzetiliyor. Buzlu suyu döken kişiler aniden bir şok yaşayarak, (her ne kadar aynı şey olmasa da) ALS hastalarının durumlarını anladıklarını, duygularına ortak olduklarını ifade ediyorlar.

Ice Bucket Challenge Nasıl Yapılıyor?

Biri size meydan okuyunca 24 saat için, bir video çekerek meydan okumaya katıldığınızı dünyaya ilan ediyorsunuz. Videonun içinde önce meydan okumayı kabul ettiğinizi belirtiyor ve kafanızdan aşağıya bir kova buzlu suyu boca ediyorsunuz. Ardından arkadaşlarınız arasında bu meydan okumaya kimi davet ettiğinizi açıklıyorsunuz. Meydan okumayı kabul eden kafasından buzlu suyu dökmek ve/veya ALS derneğine 100$ bağışlamak zorunda. Türkiye’de bağış tutarı 500 TL olarak uygulandı.

Amerikan ALS birliğinin verilerine göre 29 Temmuz – 24 August 2014 tarihleri arasında birlik ve 38 şubesi 70 milyon dolar bağış topladı. Geçen sene aynı dönemde toplanan bağışlara göre kat be kat fazla olan bu tutarın artışında kampanyanın etkisinin olduğu kesin.

Kimler Katıldı?

Buzlu kova meydan okumasına yurtdışından olduğu kadar Türkiye’den de pek  çok ünlü ve ünsüz kişi katıldı.

Türkiye’den Hülya Avşar, Burcu Esmersoy, Kıvanç Tatlıtuğ, Ata Demirer, Atilla Taş, Arda Turan, Demet Akalın, Şahan Gökbakar, Beren Saat gibi pek çok ünlü bu meydan okumaya katıldı ve arkadaşlarını davet etti.

Beren Saat
Beren Saat

Yurtdışındaysa ABD başkanı Barrack Obama (sadece bağış yaparak), Facebook CEO’su Mark Zuckerberg, futbolcu Cristiano Ronaldo, talk show yapımcısı Jimmy Fallon, Microsoft kurucusu Bill Gates, şarkıcılar Justin Timberlake, Jennifer Lopez ve Justin Bieber, ünlü oyuncular Channing Tatum, Ben Affleck, Hilary Duff, Mark Wahlberg ve Mickey Rourke bu meydan okumaya katıldılar.

Mark Zuckerberg
Mark Zuckerberg

Eleştiriler

Kampanya başladıktan sonra bazı kişilerin başlarından buzlu suyu dökerek şov yaptıkları, ancak ALS derneğine bağış yapmadıkları için eleştirildikleri görüldü. Türkiye’de pek çok ünlünün buzlu su videosu internette dolaşırken, derneğin Türkiye şubesine sadece 4000TL bağış yapıldığu söylentileri yayıldı. Demet Akalın Instagram hesabından bağış makbuzunu paylaştığında, bir grup, yardımın gizli yapılması gerektiğini söyleyerek, onu görgüsüzlükle ve şov yapmakla suçlarken, diğerleri makbuzun bu söylentilere son verdiğini söyleyerek Akalın’ı destekledi. Türkiye ALS MNH Derneği’nin verilerine göre şu an itibarıyla 207,000TL toplanmış durumda.

Yine ülkemizde ve dünyanın pek çok bölgesinde su sıkıntısı ayyuka çıkmışken, bir kova suyu boşaltarak su israfı yapıldığı konuşuldu. Kampanyaya katılan bazı kişilerin ALS hastalığıyla ilgilenmedikleri, sadece sıcak yaz günlerinde serinleme amaçlı olarak böyle bir gösteriye giriştikleri söylendi.

Diğer bir eleştiri de ALS’nin etkilediği kişilerin sayısı konusundaydı. ALS’nin çok yaygın olmayan bir hastalık olduğu, ondan daha yaygın, daha çok kişiyi etkileyen pek çok hastalık varken sadece ALS’ye dikkat çekilerek, 30 senedir üzerinde araştırma yapılarak henüz ilerleme sağlanamamış bir hastalığın derneğine boşuna bağış yapıldığı ileri sürüldü.

Ya Siz?

Ya siz ne düşünüyorsunuz? ALS için Ice Bucket Challenge’a katıldınız mı? Katılmayı düşünüyor musunuz? Yoksa siz de eleştirenlerden misiniz? Yorumlarınızı aşağıya bırakın…

Kaynaklar

ASL Nedir? | Kim Başlattı | Ice Bucket Challenge | İddialar | Türkiye ALS MNH Derneği |  Türkiye’de Toplanan Bağışlar | Türkiye’de ALS Hastası Sayısı

Comments

comments

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

1 Yorum

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir